Check, double check voor recruitment en een nieuwe job

Ik heb met veel belangstelling de blog https://www.strictlypeople.nl/page/blog/command/detail/uid/pfj63u/1/bb/1/zoek-je-een-andere-baan-check-eerst-je-huidige-werkgever gelezen. Mij intrigeerde de veronderstelling dat de machtspositie bij de sollicitant ligt. Dan kan niet anders dan dat impliciet wordt uitgegaan van een continuering van de huidige marktomstandigheden in Nederland. Hoe zeer ik daar graag in mee zou willen gaan, zijn er kanttekeningen te plaatsten of daarvan sprake zal zijn. Wij zijn een handelsland en sterk afhankelijk van de handel op EU- en resterend mondiaal niveau. Ik heb al vele bijdragen op mijn LinkedIn-account gedeeld over onze economische vooruitzichten. In tegenstelling tot voor de crisis van 2008, maken nu veel meer economen zich ernstig zorgen.

In 2008 heeft de scheidend voorzitter – een Republikein nota bene – van de Amerikaanse equivalent van de Nederlandse Rekenkamer in de documentaire https://www.youtube.com/watch?v=BVvdTYSMVRQ&t=469s zijn zorg uitgesproken over het gebruik van monetaire instrumenten in plaats van fiscale instrumenten. De toenmalige POTUS heeft primair monetaire instrumenten laten inzetten via de QE-programma’s. Het gevolg is dat de schuldpositie van de V.S. in 8 jaar tijd is gegroeid van ± 8 triljoen naar ± 19 triljoen. Het huidig licht dat schijnt in het Witte Huis, heeft er nog een schepje bovenop gedaan door te starten met een grootschalig fiscaal stimuleringsprogramma, waardoor de overheidsschuld, relatief snel tot astronomische hoogte klimt. Recent heb ik nog een artikel op mijn LinkedIn-account gedeeld waarin uiteen werd gezet dat vanaf 2018 de pensioenen in de V.S., als gevolg van de toenemende vergrijzing, uitgekeerd moeten worden, terwijl de spaarpotten leeg zijn, omdat daarmee overheidsbeleid in de afgelopen 20 jaar is gefinancierd. De partij die de nieuwe schuldbekentenissen zal faciliteren heeft de politieke macht. Langzaam wordt duidelijk dat het systeem van ‘fractional reserve banking’, waarmee de akkoorden van Bretton Woods in 1971 werden verlaten, niet meer het beoogde effect sorteert. Niet voor niets bestaat er bovengemiddeld veel aandacht voor een relatief heel klein volatiel deel van de monetaire markt, zijnde Crypto-currencies. Tevens is van groot belang de start in 2017 van een tweede munteenheid waarmee olie kan worden afgerekend: de Petro-Yuan.

Essentieel politiek vraagstuk is hoe de transitie van een schuld gedreven Westerse wereld overgaat naar een circulaire wereld op diverse niveaus zoals bijvoorbeeld in het ecologisch domein. In de bovengenoemde blog is al zorg uitgesproken voor de kwantitatieve bezetting van onze arbeidsmarkt. Ik zou daar tevens de kwalitatieve bezetting aan willen toevoegen. Uiteindelijk zal de Westerse wereld, in de naarste toekomst, het moeten hebben van het leveren van hoogwaardige circulaire producten en diensten. Dit kan eventueel een positief inflatoir effect op de schuldpositie hebben, maar daarover bestaan geen garanties. Feit blijft echter dat de genoemde schuldpositie een probleem vormt.

Wanneer ik onze thuismarkt de EU beschouw, dan wordt de rol van de ECB van de afgelopen jaren door prominente sprekers zoals bijvoorbeeld Wellink en Hoogduin sterk bekritiseerd. De QE-stimuleringsprogramma’s zijn niet realistisch en verbloemen de diepgravende problemen binnen de EU. Vooral de Italiaanse economie is zwak en recent wordt het anti-EU-sentiment breder gedragen aldaar. Het toelaten tot de Euro van niet alleen dit land maar ook bijvoorbeeld Griekenland heeft een politiek achtergrond gehad – het voorkomen van oorlog – , in plaats van een economische achtergrond. Nu mag het Griekse volk decennialang aan het saneringsinfuus, om de onterecht geïnvesteerde bedragen in die economie, door bijvoorbeeld Deutsche Bank, terug te betalen. Die schuldsanering heeft ook consequenties voor de vorderingspositie van bijvoorbeeld een rijk land als Nederland ten opzichte van de zwakkere landen. Welk saldo te vorderen heeft Nederland in het Target2 systeem? Men zal schrikken van het antwoord.

Het is niet voor niets dat al enige tijd wordt gesproken om twee munteenheden in te stellen binnen de EU. Dit geeft extra technische ruimte om de reeds aanwezige pijn te verzachten. Er hoeft dus niet veel te gebeuren om de EU-economie, minder invloedrijk te laten zijn; denk bijvoorbeeld aan een mislukte Brexit-procedure. Dat er een pittige correctie komt en dat het niet al te lang zal duren, daar zijn de specialisten het wel over eens. Maar wanneer precies staat in de sterren geschreven. Dat de EU een minder prominente rol zal spelen dan bij de oprichting van de Euro werd verwacht, als gevolg van het opkomen van de economie van China en India lijkt op dit moment een nieuwe realiteit. Hierbij moet wel worden aangetekend dat beide ontwakende Oosterse reuzen nog de nodige groeistuipen zullen ondergaan.

De economische groei in Nederland zal dus op relatief korte termijn teruglopen en misschien zelfs wel structureel stagneren door onder meer de door Van den Nobelen genoemde oorzaken. Wanneer echter sprake is van een gelijkgaande teruglopende economie en een teruglopende workforce, zou dat wellicht nog op te vangen zijn, ware het niet dat de druk van de verzorgingsstaat op de toekomstige workforce onevenredig hoog wordt. Het idee dat technologie dat probleem oplost is door Piketty allang weerlegd (https://www.bol.com/nl/p/kapitaal-in-de-21ste-eeuw/9200000060318005/?Referrer=ADVNLGOO002008N-VTQMXQ5RLBS3Y-279402606958&gclid=CjwKCAjwhqXbBRAREiwAucoo-0bncdznFqi7UtJ2xAxOoRaMqPAih-t8tBa-B-hASmC35ALeBXALGBoCpxkQAvD_BwE&gclsrc=aw.ds ). We hebben thans circa 10 jaar kabinetten met een liberaal gedomineerd politiek karakter. Wat is er op de arbeidsmarkt gebeurd? Een aantal sociale zekerheden zijn beperkt of uitgesloten. Met een beperkter vangnet in een nieuwe dienstbetrekking in relatie tot economische correcties, vraag ik mij dus af in hoeverre de macht bij de sollicitant ligt. Hij/zij kan namelijk binnen korte tijd weer zonder baan zitten; en dan! Nederland heeft de hoogste hypothecaire schuld per hoofd van de bevolking van de wereld. Veel mensen hebben het risico van de rentecomponent weten te mitigeren via oversluiting, echter blijft de marktwaarde van de woning zelf, met daarop rustend de hoge schuld, een groot risico als sprake is van een terugval in inkomen of marktwaarde. Dat verandert wellicht zodra de arbeidsmarkt volledig zou worden gereorganiseerd. Dat zal, gezien de verhoudingen in Nederland, niet zo snel gebeuren, schat ik in.

Wanneer ik vanuit een status quo inzoom op mijn vakgebied Finance & Control, dan zoeken bedrijven veiligheid en zekerheid – de tweede laag in de piramide van Maslow – met betrekking tot het kunnen beheersen van risico’s dat de huidige winsten die worden toegevoegd aan de vermogenspositie niet als sneeuw voor de zon verdwijnen, zodra het tegenzit. De controller kan daar een wezenlijke bijdrage leveren aan de bescherming van de aandeelhouderspositie, mits over de waan van de dag door alle stakeholders wordt heen gekeken. Overigens moet daarbij worden aangetekend, dat bijvoorbeeld kennis van de werking van monetaire systemen maar matig worden onderwezen. Hierover woedt thans een pittige discussie hoe dat te verbeteren. Een afgeronde HBO/WO-opleiding geeft geen garanties voor het gebruik van de juiste instrumenten. Hiervoor zijn andere vaardigheden van belang.

Een andere trend is al enige tijd zichtbaar dat als gevolg van automatisering het aantal vacatures in Finance & Control afneemt. Recent publiceerde het UWV een rapport over krapteberoepen. Daar zaten de functies CFO, Controller enzovoort niet bij https://www.werk.nl/werk_nl/arbeidsmarktinformatie/sector-beroep/kansrijke-beroepen/krapteberoepen. Ik heb dat zelf al onderkend door mij in BI te bekwamen. Uit eigen ervaring kan ik melden dat ook op dat gebied de technische vooruitgang in relatie tot de regels inzake Interne Beheersing (= onderdeel van Corporate Governance) te wensen over laat. Ik heb dit onder meer in mijn blog ‘BI: Beheers en deel‘ uitvoerig onderbouwd.

Ook PWC heeft in relatie tot Corporate Governance dit jaar het rapport https://www.pwc.nl/nl/actueel-en-publicaties/themas/economie/wereldwijd-meer-bedrijven-slachtoffer-van-fraude.html gepubliceerd. Hieruit bleek dat 50% van de bedrijven slachtoffer zijn van economische fraude. Worden de verkeerde controllers aangenomen of zijn ze niet juist gepositioneerd, en wat is de rol van de intermediair op dat vlak bij een steeds complexere Corporate Governance, waarbinnen een controller moet opereren? Deze cijfers laten een stellige indruk achter dat de tweede laag van de piramide van Maslow niet door de controller kan worden ingevuld. Indien hij/zij in een omgeving komt te werken waar deze randvoorwaarde voor hem/haar persoonlijk ontbreekt, terwijl hij/zij wil voldoen aan ethisch maatschappelijk gewenst gedrag, is de kans groot dat niveau vijf van de piramide van Maslow nooit door hen wordt gehaald.

Een treffend voorbeeld is de fraude bij Vestia waarbij het organisatorische probleem heel breed in de keten werd gedragen. De schade van deze fraude betrof circa € 6 miljard. Naast de fraude als zodanig, is het vooral het onvermogen van alle direct betrokken actoren geweest, om de organisatie en maatschappij te dienen met de juist ‘predictive analysis’. Dat is toch uiteindelijk wat je als controller voor het bestuur en andere stakeholders wil bewerkstelligen. In feite is dat de technische invulling van de controller aan zijn/haar omgeving van niveau twee van de piramide van Maslow.

Oplossingen voor de geschetste fricties zijn gewenst en vanzelfsprekend wordt gekeken naar de rol van de overheid. Die blijkt maar beperkt in staat te zijn invloed uit te oefenen. Wat kunnen marktpartijen en met name intermediairs in het geval van bemiddeling van beroepen met de bovengenoemde achtergrond, betekenen? Het gezegde ‘wiens brood men eet, wiens woord men spreekt’ is bepalend voor hun inkomende geldstromen. Ik doe daar niets aan af. Echter ontbreekt het hen aan preventieve en repressieve instrumenten om kwaliteit op mijn vakgebied te optimaliseren. Op het moment dat een schandaal aan de orde komt is het al te laat. Zou het voor de bemiddeling van het juiste type controller voor een bedrijf, vanuit de optiek van een recruiter niet heel prettig zijn, wanneer een historie van beperkingen of zelfs misstanden in de werking van de administratieve organisatie  – interne beheersing van opdrachtgevers, bekend zou zijn?

We zijn in Nederland goed in het collectief organiseren van zaken. Een mogelijke optie is dat door intensivering van samenwerking tussen controllers en intermediairs, binnen het kader van AVG, meer kennis wordt vergaard en gebruikt om een positief maatschappelijk effect tot bewerkstelligen. Met deze kennis kan preventief worden bemiddeld. De macht ligt dan inderdaad bij de sollicitant én de intermediair maar wel gericht op de inhoud om bedrijven én maatschappij optimaal te kunnen dienen en met als bijkomend verschijnsel dat niveau 5 van de reeds genoemde piramide eerder in zicht komt. Volgens mij ligt hier een verdienmodel voor bemiddelaars om kandidaten aan zich te binden. Zeker met het positieve trackrecord van Van den Nobelen (Nobelisme) en anderen op het gebied van innovatie binnen de HR-branche, kijk ik uit naar nieuwe ontwikkelingen. Ik streef met deze beschouwing naar een denkrichting dienend aan het bredere belang, waarbij ook zaken als het voorkomen van bijvoorbeeld Me Too-misstanden kunnen worden ingevuld. Ook dat maakt onderdeel uit van het spectrum waarin de controller een ondersteunende rol kan spelen!